Gejala Kanser Payu: Jangan Landa, Periksakan Diri

Pengenalan

Kanser payu dara merupakan antara penyakit yang paling kerap dihidapi oleh wanita di Malaysia. Menurut Pertubuhan Kesihatan Sedunia (WHO), 1 daripada 19 wanita di Malaysia berisiko menghidap kanser payu dara dalam tempoh hidup mereka. Malangnya, ramai yang masih mengabaikan tanda-tanda awal kerana kurang kesedaran atau rasa malu untuk berjumpa doktor.

Artikel ini akan membincangkan gejala-gejala utama kanser payu dara yang perlu diketahui oleh setiap wanita, langkah-langkah pemeriksaan diri, dan kepentingan pengesanan awal. Dengan pengetahuan ini, anda boleh mengambil tindakan segera jika mengesan sebarang perubahan tidak normal.

5 Gejala Utama Kanser Payu Dara yang Perlu Diwaspadai

1. Ketulan pada Payu Dara atau Ketiak

Penjelasan: Ketulan yang tidak normal merupakan gejala paling biasa kanser payu dara. Ketulan ini biasanya:

• Keras
• Tidak sakit ketika disentuh
• Mempunyai bentuk tidak sekata
• Tidak bergerak ketika ditekan

Contoh Praktikal: Puan Aisyah, 45 tahun, mengesan ketulan kecil di bahagian atas payu daranya ketika mandi. Walaupun tidak sakit, beliau segera berjumpa doktor. Pemeriksaan mamogram mengesahkan kanser pada peringkat awal yang boleh dirawat.

Apa yang perlu dilakukan: Lakukan pemeriksaan payu dara sendiri (BSE) setiap bulan selepas haid tamat. Gunakan hujung jari untuk meraba seluruh kawasan payu dara dan ketiak.

2. Perubahan pada Kulit Payu Dara

Penjelasan: Kanser payu dara boleh menyebabkan perubahan pada kulit seperti:

• Kulit kelihatan seperti kulit oren (berlekuk-lekuk)
• Kemerahan atau ruam yang tidak hilang
• Kulit menebal atau bersisik

Contoh Praktikal: Cik Sarah terkejut melihat kulit payu daranya tiba-tiba kelihatan berkedut dan kemerahan. Doktor mengesahkan beliau menghidap kanser payu dara jenis radang yang agresif.

Apa yang perlu dilakukan: Perhatikan sebarang perubahan tekstur atau warna kulit payu dara di hadapan cermin dengan mengangkat tangan.

3. Perubahan pada Puting

Penjelasan: Perhatikan jika puting anda:

• Tertarik ke dalam (retracted)
• Mengeluarkan cecair (bukan susu) terutama yang berdarah
• Terasa sakit atau perubahan tekstur

Contoh Praktikal: Puan Zainab mendapati puting kirinya tiba-turut tertarik ke dalam dan mengeluarkan sedikit cecair jernih. Pemeriksaan menunjukkan kanser pada peringkat awal.

Apa yang perlu dilakukan: Periksa puting setiap bulan untuk sebarang perubahan bentuk atau cecair yang keluar.

4. Saiz atau Bentuk Payu Dara Berubah

Penjelasan: Satu payu dara mungkin menjadi lebih besar, lebih kecil, atau berubah bentuk berbanding sebelah yang lain tanpa sebab yang jelas.

Contoh Praktikal: Cik Maya menyedari baju dalamnya tidak lagi sesuai di sebelah kiri kerana payu daranya kelihatan lebih besar. Doktor menemui tumor yang sedang membesar.

Apa yang perlu dilakukan: Berdiri di hadapan cermin dan bandingkan kedua-dua payu dara dari pelbagai sudut setiap bulan.

5. Sakit yang Tidak Hilang

Penjelasan: Walaupun kebanyakan ketulan kanser tidak sakit, sesetengah wanita mengalami:

• Sakit berterusan di satu bahagian payu dara
• Ketidakselesaan yang tidak berkaitan dengan kitaran haid

Contoh Praktikal: Puan Lim mengalami sakit berdenyut di bahagian bawah payu daranya selama 3 minggu. Pemeriksaan ultrasound mendedahkan tumor kecil.

Apa yang perlu dilakukan: Rekod sebarang sakit payu dara dalam diari haid untuk membezakan antara sakit biasa dan tidak normal.

Langkah Pencegahan dan Pengesanan Awal

1. Pemeriksaan Payu Dara Sendiri (BSE)

   • Lakukan setiap bulan 3-5 hari selepas haid tamat
   • Wanita menopaus boleh pilih tarikh yang sama setiap bulan

2. Mamogram

   • Wanita berumur 40-49 tahun: setiap 1-2 tahun
   • Wanita 50 tahun ke atas: setiap tahun
   • Percuma di klinik kerajaan melalui Program Saringan Kanser Payu Dara Kebangsaan

3. Ultrasound Payu Dara

   • Sesuai untuk wanita muda dengan tisu payu dara padat
   • Boleh mengesan ketulan yang tidak kelihatan pada mamogram

4. Amalkan Gaya Hidup Sihat

   • Kekalkan berat badan ideal
   • Hadkan pengambilan alkohol
   • Bersenam secara teratur
   • Menyusukan bayi jika boleh

Bila Perlu Berjumpa Doktor?

Segera dapatkan nasihat perubatan jika anda mengalami:

• Sebarang gejala yang disebutkan di atas
• Gejala yang berterusan lebih dari 2 minggu
• Sejarah keluarga menghidap kanser payu dara
• Perubahan yang membuat anda risau walaupun kecil

Kesimpulan

Kanser payu dara bukanlah hukuman mati jika dikesan awal. Di Malaysia, rawatan untuk kanser payu dara peringkat awal mempunyai kadar kejayaan yang tinggi. Jangan biarkan rasa malu atau takut menghalang anda dari mendapatkan pemeriksaan. Kongsikan maklumat ini dengan wanita tersayang dalam hidup anda - ibu, isteri, saudara perempuan atau rakan-rakan. Kesedaran dan tindakan awal boleh menyelamatkan nyawa.

Ingat: "Sedikit perhatian hari ini boleh menyelamatkan nyawa esok."